Chương 5. Mạng máy tính và Internet


5.1. Căn bản về mạng máy tính
* Khái niệm về mạng máy tính
Mạng máy tính là hệ thống liên kết hai hoặc nhiều máy tính lại với nhau, nhằm chia sẻ các thông tin và các chương trình phần mềm.

5.1.1 Hình thành mạng máy tính
Những người làm việc trên các máy tính riêng lẻ tại những vị trí phân tán trong quá trình làm việc thường có nhu cầu chia sẻ dữ liệu và các tài nguyên máy tính (bộ nhớ, máy in, khả năng xử lý tính toán, …) với nhau.
Để giải quyết nhu cầu này, các máy tính được ghép nối lại với nhau một cách hệ thống. Sự ghép nối này hình thành nên mạng máy tính. Việc ghép nối có thể là “có dây” (qua cáp) hoặc “không dây” (qua vệ tinh).

5.1.2. Phân loại mạng máy tính
Có nhiều cách phân loại mạng máy tính. Hai cách phân loại thông dụng là phân loại theo khoảng cách và phân loại theo cách ghép nối.
Phân loại theo khoảng cách.
• Mạng máy tính cục bộ, còn gọi là mạng LAN (Local Area Network).
• Mạng máy tính đô thị, còn gọi là mạng MAN (Metropolitan Area Network).
• Mạng máy tính diện rộng, còn gọi là mạng WAN (Wide Area Network).
• Mạng máy tính toàn cầu, còn gọi là mạng Internet.
Phân loại theo cách ghép nối (Xem hình 5.1).
• Mạng tuyến tính.
• Mạng vòng.
• Mạng hình sao.
• Mạng hình cây.
• Mạng mắt lưới.
• Mạng vệ tinh.


Hình 5.1. Một số cách ghép nối mạng

5.1.3. Điều kiện để nối mạng
5.1.3.1. Máy chủ (server) và máy khách (client)
Trong một mạng máy tính người ta thường dùng một số ít các máy tính có năng xử lý mạnh làm các máy tính trung tâm, gọi là các máy chủ (máy server). Còn đa số cácmáy tính thông thường còn lại gọi là máy khách (máy client), và chúng được kết nối với máy chủ (Xem hình 5.2).
Người sử dụng làm việc ở các máy khách có thể yêu cầu máy chủ cung cấp các dịch vụ cần thiết. Dịch vụ ở đây có thể hiểu là các tài nguyên mà máy chủ có được và có thể chia sẻ cho máy khách.


Hình 5.2 Máy chủ và các máy khách trong mạng máy tính.

5.1.3.2. Hệ điều hành mạng
Để mạng máy tính hoạt động được cần có hệ điều hành mạng, phần mềm ứng dụng trên mạng và người quản trị mạng.
Hệ điều hành mạng là phần mềm hệ thống giúp người sử dụng quản lý và điều hành mạng máy tính thuận lợi và hiệu quả. Một số hệ điều hành mạng thông dụng là Novell Netware, Windows NT Server, Windows 2000 Server, Linux (Xem hình 5.3).


Hình 5.3: Hệ điều hành máy chủ và các hệ điều hành máy khách.

5.1.3.3. Các dịch vụ trên mạng
Dịch vụ trên mạng là những tài nguyên mà máy chủ có được và có thể chia sẻ, phục vụ theo các yêu do các máy khách trong mạng gởi đến (Xem hình 5.4). Có nhiều dịch vụ trên mạng. Một số dịch vụ thông dụng trên mạng bao gồm:
• Dịch vụ tập tin.
• Dịch vụ in ấn.
• Dịch vụ thông báo.
• Dịch vụ thư mục.
• Dịch vụ ứng dụng.
• Dịch vụ cơ sở dữ liệu.


Hình 5.4: Yêu cầu dịch vụ và đáp ứng dịch vụ.
Các dữ liệu lưu trữ trong máy tính dưới dạng các tập tin. Ví dụ một hình ảnh lưu trữ thành một tập tin, một tài liệu lưu trữ thành một tập tin, một bài hát lưu trữ thành một tập tin. Và hệ điều hành giúp người sử dụng quản lý dữ liệu thông qua việc quản lý các tập tin. Trong một mạng máy tính, người sử dụng có thể có các nhu cầu truyền tập tin, lưu trữ tập tin, sao lưu tập tin, … giữa các máy tính trong mạng với nhau. Dịch vụ tập tin giúp thực hiện những việc này (Xem hình 5.5).


Hình 5.5: Dịch vụ tập tin.
Khi một mạng máy tính có máy in mạng thì các máy tính trong mạng có thể cùng nhau chia sẻ máy in này. Các máy tính có nhu cầu in sẽ gởi dữ liệu cần in đến dịch vụ in ấn do máy chủ quản lý.